هشدار های کار در آزمایشگاه سلولی

آزمایشگاه سلولی محلی برای کار با سلول های زنده به شمار میرود و اهمیت به هشدار های کار در آزمایشگاه سلولی امری منطقی و در راستاری اهتمام به اصول حرفه ایی میباشد.

ازآنجایی که سلول های زنده در داخل بدن به کمک سیستم های دفاعی محافظت میشوند ولی در محیط آزمایشگاهی این محافظت وجود ندارد پس لزوم محافظت از سلول ها و عدم آلودگی آنها به عوامل عفونی و شیمیایی امری حیاتی است.

نکته مهم در آزمایشگاه های سلولی حفظ جان خود و دیگران است به طوری که اگر مواد بالقوه عفونی مانند میکروب ها و یا سلول های سرطانی از محیط آزمایشگاه به بیرون درز کنند ممکن است فجایع انسانی مانند همه گیری ویروسی جدید رخ دهد.

در آزمایشگاه های سلولی رعایت نکات زیر الزامی است.

  • از ورود به آزمايشـگاه با كفش معمولي خودداري شود و پرسنل بـدون روپـوش سـفيد تميـز بلنـد وارد آزمايشـگاه نشوند.
  • كنترل و نظافت روزانه سطوح كار، هود، كف آزمايشگاه و تجهيزاتي نظيـر سـانتريفيوژ.
  • براي مقابله با آلودگي انكوباتور بايستي هفته اي يك بار آن را با گاز و اتانول 70درصد تميز نمود.
  • هود لامينار بايستي هر 6مـاه يـك بار كنترل شود تا از آلودگي محصول كار و پرسنل جلوگيري شود. طـي ايـن كنتـرل بايسـتي تنظيم بودن ميزان جريان هوا و سالم بودن فيلترهاي هپـا مـورد بررسـي قـرار گيـرد.

در رابطه با كشت سلول هاي حيواني، سطح خطر به نوع تيـره سـلولي مـورد اسـتفاده در هـر
آزمايشگاه و امكان يا عدم امكان مضرّ بودن اين سلول ها براي انسان بستگي دارد.
ميزان خطرات در جدول زير خلاصه شده است :

ميزان خطر توضيحات
كم خطر – تيره هاي پيوسته سلول هاي غير انساني و غيرپريمات 1و بعضي از سلول
هاي انساني ديپلوتيد شناخته شده با عمر مشخص
2مثل MRC5
با خطر متوسط – تيره هاي سلول پستانداران با خصوصيات ناشناخته
پر خطر – تيره هاي سلولي گرفته شده از خون يا بافت هاي انسان و پريمات ها
– تيره هاي سلول حاوي پاتوژن هاي درون زا (با توجه به نوع پاتوژن)
– تيره هاي سلولي كه به صورت تجربي با عوامل ميكروبي آلوده شده انـد
(با توجه به نوع پاتوژن)

تيره هاي سلولي كـه از بيماران HIVيا HTLV  مثبت تهيه مي شوند خطرناك تر بـوده و در طبقـه سـوم قـرار مـيگيرند.

ضد عفوني و عوامل ضد عفوني كننده


ضد عفوني و گندزدايي پس مانده ها و فضولات كشت، سـطوح كـار و تجهيـزات در كـاهش
خطرات اهميت بسزايي دارد. بطور كلي عوامل ضد عفوني كننده به چهـار گـروه تقسـيم مـي
شوند كه در زير بطور خلاصه به هر كدام اشاره مي شود:

  1. هيپوكلريت ها مثل آب كلره و آب ژاول: هيپوكلريت ها محلـول هـاي ضـد عفـوني
    كنندة خوبي براي مصارف عمومي بوده و روي ويروس ها نيـز مؤثرنـد. بـا توجـه بـه
    اينكه اين عوامل روي فلزات اثرات خورندگي دارند، براي ضد عفـوني سـطوح فلـزي
    مثل سانتريفيوژها استفاده نمي شوند. هيپوكلريت ها در غلظت
    1000 ppmبراي پاك
    كردن سطوح كار و در غلظت
    2500 ppmبراي ضد عفوني پس مانده هـاي كشـت و
    قطرات پاشيده شده از محيط كشت سلولي استفاده مي شوند. هنگام ضد عفوني اتـاق
    يا هودها با بخار فرمالدئيد
    1ابتدا بايستي بطور كامل هيپوكلريت را از سطوح كار پاك
    نمود، زيرا فرمالدئيد با آن واكنش داده و محصولات سرطان زا توليد مي كند.
  2. الكل ها مثل اتانول و ايزوپروپانول: الكلهاي خالص اغلب خاصيت ضدعفوني كننـدگي
    ندارند بلكه باعث فيكس شدن ميكروبها مي شـوند. لـذا معمـولاً آنهـا را بـه نسـبت
    مناسبي با آب مقطر رقيق نموده و استفاده مي كنند. اتـانول در غلظـت 70درصـد و
    ايزوپروپــانول در غلظــت 60-70درصــد ضــد عفــوني كننــده انــد، الكــل باعــث
    دهيدراتاسيون و فيكساسيون عوامل عفوني بخصوص باكتري ها مي شود. ايزوپروپانول
    خاصيت ويروس كشي ندارد و اتانول فقط روي ويروس هاي پوشش دار مؤثر است و
    روي ويروس هاي بدون پوشش تأثيري ندارد.
  3. آلدئيدها مثل فرمالدئيد و گلوتارآلدئيد: آلدئيدها محرك پوست بوده و باعث سوزش
    و حساس تر شدن پوست مي شوند، لذا استفاده محـدودي دارنـد، بطوريكـه فقـط در
    مواردي كه امكان استفاده از هيپوكلريت ها نيست، از جمله هنگام تميز كردن سطوح
    فلزي مي توان از گلوتارآلدئيد استفاده نمود.
  4. فنوليك ها مثل هايكولين: اين عوامل نيز روي ويروس ها مؤثر نيسـتند، لـذا كـاربرد
    زيادي در كشت سلولي ندارند

دفع فضولات و زباله هاي آزمايشگاه كشت سلولي


تمام پرسنل موظف به رعايت اصول دفع صحيح و بهداشتي پس مانده هاي بيولوژيك هستند.
بهتر است از جمـع شـدن و انباشـته شـدن بـيش از انـدازه فضـولات بيولوژيـك در محـيط
آزمايشگاه خودداري شود. بطور كلي بهتر است فضولات آزمايشگاه بصورت كم كم و گاه گـاه
و يا با فاصله هاي زماني مشخص دفع گردند. با توجه به نـوع زبالـه هـا نحـوه دفـع آن نيـز
متفاوت خواهد بود:

  1. جهت دفع پـس مانـده هـا و محـيط هـاي كشـت دور ريختنـي، بـه آنهـا 1000 ppm
    هيپوكلريت افزوده و يك شب نگهداري مي شوند تا تمام عوامل عفـوني آن غيـر فعـال
    شوند، سپس اين محيط را مي توان همراه با آب فراوان دور ريخت.
  2. پيپت ها و نوك سمپلرهاي پلاستيكي آلوده را در محلول هيپوكلريت بـا غلظـت 2500
    ppm
    به مدت يك شب نگهداري مي شوند، سپس اتوكلاو شده و دور ريخته مي شوند.
    بجاي اتوكلاو كردن مي توان لوازم فوق را در كوره هاي مخصوص زباله سوزاند.
  3. ساير فضولات جامد نظير فلاسك هاي كشت، لوله هاي آزمايش، دستكش هاي آلوده و
    غيره را بايستي در پلاستيك هاي مخصوص اتوكلاو كرده سپس دور ريخت، ساير لوازم
    يك بار مصرف را مي توان به جاي اتوكلاو كردن سوزاند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *